Biblioteka Publiczna Gminy Kozienice
Towarzystwo Miłośników Ziemi Kozienickiej
Starostwo Powiatowe w Kozienicach
i
Parafia Rzymskokatolicka pw. Św. Krzyża w Kozienicach
zapraszają na koncert organowy
w wykonaniu prof. dr. hab Wiktora Łyjaka - światowej sławy organisty,
który odbędzie się
11 listopada 2010 r. o godz. 18.30
w Kościele Świętego Krzyża w Kozienicach
W programie:
Johann Sebastian Bach (1685-1750) - Toccata i fuga d-moll BWV 565
Józef Furmanik (1867-1953) - Preludium fis-moll
Fryderyk Chopin (1810-1849) - Nocturn Es-dur Op. 9 nr 2
Tomaso Albinoni (1671-1750)/Remo Giazotto - Adagio g-moll (opracowanie na organy W. Łyjak)
Józef Furmanik - Preludium fis-moll
Hartwig Barte-Hanssen (ur. 1961) - In memoriam Jerzy Popiełuszko, op. 97
Józef Furmanik - Ite missa est
Louis J. A. Lefébure-Wely (1817-1870) - Boléro de concert
*******
Słów kilka o Wiktorze Łyjaku:
Wiktor Łyjak ur. 1954 r. W Skierniewicach, studiował w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Warszawie w klasie organów prof. Joachima Grubicha. Koncertował w kraju (m.in. festiwale: we Fromborku, w Kamieniu Pomorskim, Koszalinie, Oliwie) oraz za granicą: w Austrii, Belgii, Białorusi, Czechach, Danii, Estonii, Finlandii, Francji, Hiszpanii, Holandii, Korei Południowej, na Litwie, w Norwegii, w Niemczech, Rosji, Słowacji, Szwajcarii, Szwecji, Turcji, Ukrainie i we Włoszech.
Dokonał nagrań dla Polskiego Radia (m.in. dzieł J. Brahmsa, A. Freyera, utworów stabulatur polskich XVI-XVIII w.). Utrwalił swe interpretacje na kilkunastu płytach kompaktowych wydanych w Anglii, Belgii, Korei Południowej i w Polsce. Jako jedyny polski organista posiada Złotą Płytę (1999 r.) i Platynową Płytę przyznaną w 2000 r. za CD z utworami J.S. Bacha. Jego nagranie CD z utworami Augusta Freyera uznane zostało przez miesięcznik „Muzyka 21” za płytę miesiąca we wrześniu 2004 r. Ma w repertuarze wszystkie dzieła organowe J.S. Bacha, J. Brahmsa, A. Freyera, C. Francka, F. Mendelssohna i W.A. Mozarta, a także wszystkie koncerty organowe J.F. Händla i Josefa Haydna.
Jest doktorem nauk humanistycznych Polskiej Akademii Nauk. Habilitację w zakresie wiedzy o sztuce uzyskał na Uniwersytecie Wrocławskim. Jako profesor nadzwyczajny wykłada na Uniwersytecie Humanistyczno-Przyrodniczym Jana Kochanowskiego w Kielcach, gdzie w Instytucie Muzyki kieruje Zakładem historii, teorii i edukacji muzycznej. Jest także profesorem w Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w Warszawie.
Opublikował ponad sto prac z zakresu dziejów budownictwa organowego i historii muzyki polskiej, m.in. jest autorem książek „Organy na Mazowszu” (I nagroda Generalnego Konserwatora Zabytków 2006), „Organy w kościołach ewangelickich w Królestwie Polskim w latach 1815-1864”, „Organy na Mazowszu” (t. 2) oraz hasła o polskich organach w znanej encyklopedii „Die Musik in Geschichte und Gegenwart”.
Jako ekspert Stowarzyszenia Konserwatorów Zabytków, bierze udział w pracach związanych z rekonstrukcjami zabytkowych organów, konsultuje projekty powstających współcześnie instrumentów.
Dla telewizji Polonia zrealizował cykl programów ARS ORGANI, traktujących o dawnych organach w Polsce.
Wiktor Łyjak, związany od lat z Warszawą, był organizatorem letnich koncertów organowych w kościele Świętego Krzyża, a w latach 1976-1983 pełnił tam obowiązki organisty. Od przeszło ćwierćwiecza, jako tytularny organista gra w Kościele Prokadedralnym (Seminaryjnym). Kieruje Międzynarodowym Festiwalem Organowym „Johann Sebastian Bach”, organizowanym przez Warszawskie Towarzystwo Muzyczne, gdzie jest członkiem Zarządu.
*****
Koncert stanowi element organizowanej przez Towarzystwo Miłośników Ziemi Kozienickiej kampanii promocyjnej związanego z Kozienicamia kompozytora Józefa Furmanika.
Słów kilka o Józefie Furmaniku:
Józef Furmanik urodził się w1867 r. w Maciejowicach na Podlasiu w rodzinie o tradycjach religijnych i patriotycznych. Odkrycie zdolności muzycznych zawdzięcza rodzinie Zamojskich, która wspierała też jego edukację. Ukończył Instytut Muzyczny w Warszawie, gdzie studiował grę organową, dyrygenturę i kompozycję oraz Wyższą Szkołę Muzyki Kościelnej w Ratyzbonie, uważaną wówczas za wiodący europejski ośrodek muzyki sakralnej.
W latach 1886 -1900 pracował jako organista w kościele katedralnym, kapelmistrz orkiestry wojskowej i profesor śpiewu w Seminarium Duchownym w Rosji w Saratowie nad Wołgą. W 1899 roku ożenił się, a w 1900 roku powrócił do Warszawy i objął funkcję organisty w kościele św. Aleksandra na Placu Trzech Krzyży, którą piastował 44 lata, aż do upadku Powstania Warszawskiego. Okres pobytu w Warszawie to szczyty działalności Józefa Furmanika na różnych polach: muzycznym, organizacyjnym, społecznym. Działał jako organista, kompozytor i pedagog. W 1903 roku podjął pracę w Szkole Muzycznej Warszawskiego Towarzystwa Muzycznego, gdzie pracował do 1939 r. Uczył też śpiewu w kilku gimnazjach warszawskich. Był rzeczoznawcą przy odbiorze nowych organów budowanych w kościołach. Był współzałożycielem Stowarzyszenia Organistów Polskich i inicjatorem związku zawodowego organistów. Bardzo często koncertował w wielu świątyniach i w Filharmonii Warszawskiej. Systematycznie grał w kościele św. Aleksandra podczas tzw. „niedzielnych koncertów”.
Bardzo ważnym elementem jego działalności było komponowanie. Pisał głównie dla potrzeb chórów. Poprzez swoje kompozycje pragnął ubogacić oprawę liturgii i podwyższyć jej poziom przez piękny śpiew.
W 1935 roku Stolica Apostolska z Papieżem Piusem XI na czele uhonorowała zasługi i pracę twórczą orderem „Pro Ecclesia et Pontifice”, a ówczesny prezydent Polski, Ignacy Mościcki, odznaczył go orderem „Polonia Restituta” za całokształt pracy twórczej i pedagogicznej.
Po wojnie, od 1947 r. J. Furmanik zamieszkał w Kozienicach, gdzie w Zgromadzeniu Sióstr Franciszkanek od Cierpiących przebywała jego córka Jadwiga. Pod jej opieką spędził ostatnie sześć lat swojego życia. Zmarł 11 sierpnia 1953 roku w Kozienicach. Pochowany został na Cmentarzu Powązkowskim w Alei Zasłużonych.
Józef Furmanik przez całe swoje życie pozostał wierny muzyce kościelnej i niemal do końca swoich dni komponował i opracowywał utwory religijne. W swojej spuściźnie pozostawił utwory wokalne i wokalno – instrumentalne na cały rok liturgiczny. Jego utwory mszalne pozwoliły zastąpić w pewnej mierze kompozycje obce, zwłaszcza niemieckie. Pieśni na adwent, kolędy, pieśni wielkopostne, wielkanocne, o Najświętszym Sakramencie, maryjne i okolicznościowe dostarczały łatwego repertuaru chórom kościelnym. Niemiecki repertuar organowy uzupełniał własnymi preludiami organowymi, opartymi na tematach wybranych pieśni kościelnych lub pochodzących z własnej inwencji. Przed wojną jego muzyka była znana, często wykonywana i wydawana drukiem.
Duża część kompozycji Furmanika, przechowywana w kościele pod wezwaniem św. Aleksandra w Warszawie, spłonęła podczas Powstania Warszawskiego. Natomiast część rękopisów zachowała się w Zgromadzeniu Sióstr Franciszkanek od Cierpiących w Warszawie i Kozienicach. Siostry Franciszka Stępniak i Barbara Wycech rękopisy te uporządkowały, siostra Barbara odwiedziła wiele kościołów, gdzie w wyniku współpracy z organistami odtworzyła kilkanaście kompozycji z dorobku artysty.
Po wojnie utwory Furmanika nigdy nie były wydane drukiem. Za staraniem siostry Barbary Wycech Towarzystwo Miłośników Ziemi Kozienickiej podjęło trud wydania przynajmniej niektórych, najbardziej wartościowych kompozycji Mistrza. Po kilku latach starań o fundusze, dopiero Urząd Miejski w Kozienicach, kozienickie Starostwo Powiatowe i lubelskie wydawnictwo muzyczne POLICHYMNIA sfinansowało druk preludiów organowych J. Furmanika. Towarzystwo Miłośników Ziemi Kozienickiej ma zamiar, z wpływów uzyskanych ze sprzedaży preludiów, wydać kolejne kompozycje Mistrza. Być może uda się ocalić od zapomnienia ważny dorobek naszej ojczystej kultury.
Elżbieta Stąpór